Wróć do bloga
Optymalizacja Procesów

Czas to pieniądz? Nie, czas to elastyczność. Lekcja SMED z Formuły 1

W latach 50. zmiana opon w wyścigach trwała minutę. Dziś trwa 2 sekundy. Czego Twój biznes może nauczyć się od mechaników F1? Metoda SMED to klucz do krótkich serii i elastyczności.

Patryk Korpyta
4 min czytania

Wyobraź sobie, że prowadzisz drukarnię. Masz maszynę, która drukuje 10 000 ulotek na godzinę. Klient chce 100 wizytówek. Mówisz: "Nie opłaca się. Ustawienie maszyny zajmuje godzinę. Musisz zamówić minimum 5000 sztuk".

Klient idzie do konkurencji, która ma cyfrówkę i robi to w 5 minut. Właśnie straciłeś rynek przez Długi Czas Przezbrojenia.

Co to jest SMED?

SMED (Single Minute Exchange of Die) to koncepcja stworzona przez Shigeo Shingo w Toyocie. Cel: skrócić czas zmiany narzędzi/ustawień do jednocyfrowej liczby minut (poniżej 10).

Shingo zauważył, że wielkie prasy tłoczące karoserie stały godzinami, podczas gdy robotnicy zmieniali formy. Przez to Toyota musiała produkować ogromne partie drzwi i masek "na zapas", żeby zamortyzować stratę czasu. To tworzyło gigantyczne magazyny (Muda).

Dzięki SMED skrócili czas z 4 godzin do... 3 minut.

Jak to działa? Magia Formuły 1

Spójrz na pit-stop w latach 50. Kierowca wysiadał, mechanik brał młotek, walił w nakrętkę... Czas: 60+ sekund. Dziś: 2 sekundy. Co się zmieniło? Ludzie nie ruszają się 30 razy szybciej. Zmienił się PROCES.

4 Kroki SMED:

1. Rozdzielenie czynności Wewnętrznych i Zewnętrznych

To najważniejszy krok.

  • Czynności Wewnętrzne (Internal): Można wykonać TYLKO, gdy maszyna stoi (np. zdjęcie koła w bolidzie).
  • Czynności Zewnętrzne (External): Można wykonać, gdy maszyna pracuje (np. przygotowanie nowej opony, podgrzanie jej w kocu grzewczym).

Błąd większości firm: Robimy czynności zewnętrzne w czasie postoju. W F1 mechanik nie idzie do magazynu po koło, gdy bolid już wjechał. On stoi z kołem gotowy.

2. Konwersja Wewnętrznych na Zewnętrzne

Co możemy zrobić wcześniej? W biurze: Zamiast szukać pliku podczas spotkania (Internal), przygotuj linki w agendzie przed spotkaniem (External). W produkcji: Zamiast szukać klucza płaskiego, gdy maszyna stoi, miej go przy sobie.

3. Usprawnienie czynności Wewnętrznych

Tu wchodzi inżynieria. W F1 mamy jedną centralną śrubę zamiast 5 małych. Mamy pistolet pneumatyczny. Stosujemy zaciski, motylki, magnesy – cokolwiek, co eliminuje kręcenie śrubami.

4. Usprawnienie czynności Zewnętrznych

Lepsza organizacja, wózki cieniowe, 5S. Żeby przygotowanie do zmiany było jak najszybsze.

SMED w IT i usługach?

"Ale ja nie mam maszyn!". Masz. Twoją maszyną jest Twój komputer, Twój zespół, Twój serwer.

  • Deployment aplikacji: Kiedyś wdrożenie trwało noc (strona nie działała). Teraz mamy kontenery, Kubernetes, Blue-Green Deployment. Przełączenie (przezbrojenie) trwa milisekundy. To jest cyfrowy SMED.
  • Zmiana kontekstu: Pracujesz nad projektem A, dzwoni klient B. Ile zajmuje Ci znalezienie jego plików, maili, przypomnienie sobie o co chodziło? To jest czas przezbrojenia Twojego mózgu. Jeśli masz bałagan – tracisz 15 minut na "wkręcenie się". Jeśli masz dobre CRM i notatki – zajmuje to minutę.

Dlaczego to jest ważne strategicznie?

Redukcja czasu przezbrojenia nie służy temu, żeby ludzie mieli więcej wolnego czasu. Służy ELASTYCZNOŚCI.

Jeśli przezbrojenie trwa 15 minut zamiast 4 godzin, możesz:

  1. Produkować krótkie serie (nawet spersonalizowane produkty).
  2. Zmniejszyć zapasy (nie musisz "robić na magazyn").
  3. Szybciej reagować na zmiany zamówień klienta.

Elastyczność > Efektywność skali. W dzisiejszych czasach wygrywa ten, kto szybciej zmienia opony, a nie ten, kto ma najwięcej opon w magazynie.

Sprawdź też co to jest OEE, żeby wiedzieć jak mierzyć skuteczność Twoich maszyn.