SWOT porządkuje informacje o sytuacji firmy w czterech polach. Mocne i słabe strony to czynniki wewnętrzne – zasoby, procesy, kompetencje i wyniki, na które organizacja ma bezpośredni wpływ. Szanse i zagrożenia to czynniki zewnętrzne – rynek, klienci, konkurencja, regulacje i technologia – które istnieją niezależnie od decyzji firmy.
Technika wywodzi się z amerykańskiego planowania strategicznego lat 60.; jej autorstwo nie jest jednoznacznie udokumentowane. Rozwinięcie w postaci macierzy TOWS opisał Heinz Weihrich w 1982 roku.
Jak to działa
- Zebrać dane: wyniki operacyjne, opinie klientów (VOC), porównanie z konkurencją (benchmarking), analizę otoczenia.
- Przypisać każdy czynnik do jednego pola, stosując test: czy firma może go zmienić własną decyzją?
- Wybrać po 3–5 najważniejszych pozycji w każdym polu.
- Sformułować strategie na przecięciach pól (macierz TOWS): SO – wykorzystać mocne strony do realizacji szans, WO – usunąć słabości blokujące szanse, ST – użyć mocnych stron do ograniczenia zagrożeń, WT – ograniczyć słabości najbardziej narażone na zagrożenia.
Wnioski z analizy są często punktem wyjścia do kaskadowania celów w Hoshin Kanri.
Przykład
Operator logistyczny e-commerce przygotowywał strategię operacyjną na kolejny rok:
| Czynniki pozytywne | Czynniki negatywne | |
|---|---|---|
| Wewnętrzne | dokładność kompletacji 99,8%; WMS z pełną historią lokalizacji | 40% zamówień pakowanych ręcznie; 35% wolumenu od jednego klienta |
| Zewnętrzne | rosnący popyt sklepów na obsługę zwrotów; spadające ceny automatów pakujących | rosnące koszty pracy w regionie; presja cenowa przewoźników |
Z macierzy TOWS wynikły trzy decyzje: oferta obsługi zwrotów oparta na dokładności i danych z WMS (SO), automatyzacja pakowania w strefie o największym wolumenie (WO i WT) oraz pozyskanie nowych klientów usługi zwrotów, aby zmniejszyć zależność od największego (WO).
Najczęstsze błędy
- Mylenie czynników wewnętrznych z zewnętrznymi. „Automatyzacja procesów” to zamierzenie firmy, a nie szansa; szansą może być spadek cen automatów lub dostępność dofinansowania.
- Ogólniki bez danych. „Wykwalifikowany zespół” czy „silna marka” bez porównania z konkurencją nie są mocnymi stronami, lecz deklaracjami.
- Brak przełożenia na decyzje. Lista czterech pól bez macierzy TOWS, priorytetów i właścicieli działań nie zmienia planu firmy.