Takt time wyznacza rytm, w jakim powinien pracować proces, aby produkować dokładnie tyle, ile kupują klienci. Wynika z popytu, a nie z możliwości maszyn czy ludzi, dlatego jest punktem odniesienia przy projektowaniu linii, ustalaniu obsady i równoważeniu pracy. Nazwa pochodzi od niemieckiego słowa Takt, oznaczającego rytm lub takt muzyczny.
Jak to policzyć
takt time = dostępny czas pracy netto / zapotrzebowanie klienta w tym samym okresie
Dostępny czas netto to czas zmiany pomniejszony o planowane przerwy: posiłek, odprawę, sprzątanie stanowiska. Nie odejmuje się od niego awarii ani przezbrojeń – to straty, które proces musi pokryć w ramach dostępnego czasu.
Takt należy odróżnić od czasu cyklu:
| Takt time | Czas cyklu | |
|---|---|---|
| Źródło | popyt klienta | faktyczny przebieg pracy |
| Sposób ustalenia | obliczenie | pomiar |
| Pytanie | jak często musi powstawać wyrób | jak często faktycznie powstaje |
Aby linia nadążała za popytem, czas cyklu każdego stanowiska musi być nie dłuższy niż takt. W praktyce często planuje się go z niewielkim zapasem poniżej taktu. Tempo całej linii wyznacza stanowisko o najdłuższym czasie cyklu, czyli jej wąskie gardło. Produkcja szybsza niż takt prowadzi do nadprodukcji, wolniejsza – do opóźnień i nadgodzin.
Przykład
Linia montażowa pracuje na dwie zmiany po 480 minut. Na każdej zmianie przewidziano 30 minut przerwy oraz 10 minut na odprawę i sprzątanie, więc czas netto wynosi 2 × 440 = 880 minut, czyli 52 800 sekund. Zapotrzebowanie to 1 100 sztuk dziennie:
takt = 52 800 s / 1 100 szt. = 48 s
Czasy cyklu czterech stanowisk wynoszą 44, 52, 39 i 46 sekund. Stanowisko drugie przekracza takt, więc linia wydaje najwyżej około 1 015 sztuk dziennie. Na wykresie yamazumi przeniesiono 6 sekund pracy ze stanowiska drugiego na trzecie, uzyskując czasy 46 i 45 sekund – wszystkie stanowiska mieszczą się w takcie.
Najczęstsze błędy
- Liczenie taktu z czasu brutto, bez odjęcia planowanych przerw. Takt wychodzi dłuższy, a plan jest nierealny.
- Mylenie taktu z czasem cyklu. Takt jest wymaganiem wynikającym z popytu, czas cyklu – zmierzonym wynikiem procesu.
- Takt wyliczony raz w roku. Przy sezonowych zmianach popytu trzeba go przeliczać i dostosowywać obsadę, a dzienne wahania wygładzać poziomowaniem produkcji.