Cel SMART to cel spełniający pięć kryteriów, których pierwsze litery tworzą akronim. Metoda zamienia ogólne deklaracje, np. „poprawić jakość”, w zobowiązania, które można zmierzyć, przypisać konkretnej osobie i rozliczyć.
Akronim wprowadził George T. Doran w artykule opublikowanym w „Management Review” w 1981 roku. W jego wersji litery oznaczały: specific, measurable, assignable (przypisany do osoby), realistic i time-related. Dziś najczęściej spotyka się wariant z kryteriami „achievable” i „relevant”.
Z czego się składa
| Litera | Kryterium | Pytanie kontrolne | Przykład |
|---|---|---|---|
| S | konkretny (specific) | Czego dokładnie dotyczy cel? | czas przyjęcia dostawy w magazynie centralnym |
| M | mierzalny (measurable) | Jak i od jakiego poziomu mierzymy? | z 18 do 8 godzin, mediana tygodniowa |
| A | osiągalny (achievable) | Czy mamy środki i wpływ na wynik? | po zmianie awizacji i grafiku rozładunków |
| R | istotny (relevant) | Jak wspiera cel nadrzędny? | szybsza dostępność towaru do sprzedaży |
| T | określony w czasie (time-bound) | Do kiedy? | do 31 marca |
SMART a OKR
SMART nie jest standardem w metodzie OKR. W OKR cel (objective) jest jakościowy i ambitny, a mierzalność zapewniają kluczowe rezultaty, które bywają celowo ustawione powyżej poziomu uznawanego przez zespół za pewny. SMART lepiej pasuje do celów operacyjnych i projektowych, w których ocenia się wykonanie zobowiązania. W Toyota Kata podobną funkcję pełni stan docelowy z datą i mierzalnymi cechami procesu.
Przykład
Zamiast celu „usprawnić przyjęcia towaru” kierownik magazynu otrzymał cel: „Skrócić medianę czasu od rozładunku do udostępnienia towaru do kompletacji (dock-to-stock) z 18 do 8 godzin do 31 marca, przy dokładności przyjęć nie niższej niż 99,5%”. Cel wskazał punkt wyjścia, sposób pomiaru, termin i warunek brzegowy, który chroni przed przyspieszeniem kosztem jakości.
Najczęstsze błędy
- Brak punktu wyjścia: „poprawić OEE o 10%” nie mówi, od jakiego poziomu i według jakiej definicji.
- Formułowanie działania zamiast wyniku, np. „wdrożyć 5S” zamiast „skrócić czas szukania narzędzi o połowę”.
- Zaniżanie celu w imię osiągalności, przez co cel jest zawsze realizowany, ale niczego nie zmienia.