DOWNTIME to skrót ułatwiający zapamiętanie ośmiu kategorii strat: Defects, Overproduction, Waiting, Non-utilized talent, Transportation, Inventory, Motion, Extra-processing. Siedem z nich opisał Taiichi Ohno w Systemie Produkcyjnym Toyoty; ósmą – niewykorzystany potencjał ludzi – dodała literatura zachodnia, m.in. Jeffrey Liker w „The Toyota Way”. Akronim nie dotyczy przestojów maszyn, choć angielskie słowo „downtime” oznacza właśnie przestój.
Czym jest marnotrawstwo i jak odnosi się do wartości dla klienta, opisuje hasło muda. DOWNTIME jest narzędziem praktycznym: listą, z którą idzie się na obserwację procesu, np. podczas gemba walk.
Osiem kategorii w trzech środowiskach
| Strata | Produkcja | Magazyn | Biuro |
|---|---|---|---|
| D – wady | złom, poprawki spoin | błędnie skompletowane zamówienie | faktura do korekty |
| O – nadprodukcja | partia większa niż zamówienie | kompletacja z wyprzedzeniem zamówień, które potem się zmieniają | raport, którego nikt nie czyta |
| W – oczekiwanie | operator czeka na przezbrojenie | kompletujący czeka na uzupełnienie lokacji | wniosek czeka na akceptację |
| N – niewykorzystany potencjał | pomysły operatorów bez ścieżki zgłaszania | magazynierzy pominięci przy zmianie układu strefy | specjalista przepisuje dane między systemami |
| T – transport | przewożenie półwyrobów między halami | podwójne przeładunki palet | dokument krążący przez kilka skrzynek |
| I – zapasy | półwyroby między stanowiskami | nierotujące indeksy w najlepszych lokacjach | kolejka nieobsłużonych zgłoszeń |
| M – zbędny ruch | schylanie się po komponenty | długie trasy kompletacji | szukanie plików |
| E – nadmierne przetwarzanie | tolerancje ciaśniejsze, niż wymaga klient | podwójna kontrola zamówień o niskim ryzyku błędu | wielopoziomowa akceptacja drobnych wydatków |
Transport dotyczy przemieszczania materiału i informacji, ruch – przemieszczania się ludzi w obrębie stanowiska; ten drugi dobrze uwidacznia diagram spaghetti. Nadmierne przetwarzanie to praca, której klient nie oczekuje i za którą nie płaci (zob. wartość dodana).
Przykład
W dziale rozliczeń z dostawcami zespół przez tydzień notował straty według kategorii DOWNTIME. Na 1 200 faktur 170 wymagało wyjaśnień z powodu braku numeru zamówienia (D), każdą fakturę akceptowały trzy osoby niezależnie od kwoty (E), a dokumenty czekały średnio dwa dni na podpis kierownika (W). Wprowadzenie progu kwotowego dla akceptacji i obowiązkowego numeru zamówienia skróciło obieg faktury z sześciu do trzech dni.
Najczęstsze błędy
- Liczenie strat zamiast ich usuwania. Obserwacja ma prowadzić do kilku działań z właścicielami, a nie do raportu ze stu uwagami.
- Mylenie objawu z przyczyną. Zapasy są często skutkiem długich przezbrojeń lub niestabilnej jakości.
- Obserwacja bez udziału zespołu. Pracownicy znają straty najlepiej, a pominięcie ich samo w sobie jest stratą z kategorii N.