FIFO (ang. first in, first out) ma trzy zastosowania, które warto rozróżniać: sterowanie przepływem między procesami w Lean, rotację towaru w magazynie i metodę wyceny zapasów w rachunkowości. We wszystkich chodzi o kolejność, ale z różnych powodów – przewidywalnego czasu przejścia, świeżości towaru albo sposobu ustalania kosztu sprzedanych dóbr.
FIFO w przepływie
Tor FIFO łączy dwa procesy, których nie da się połączyć ciągłym przepływem, gdy supermarket nie ma sensu – np. przy zleceniach, z których każde jest inne. Tor ma stałą pojemność: wejście z jednej strony, pobranie z drugiej. Gdy jest pełny, proces poprzedzający przestaje produkować. Tor ogranicza w ten sposób pracę w toku i działa jak element systemu ssącego.
FIFO i FEFO w magazynie
W magazynie FIFO oznacza wydawanie partii w kolejności przyjęcia. Przy towarach z terminem przydatności stosuje się FEFO (first expired, first out): najpierw wydaje się partię z najkrótszym terminem, nawet jeśli przyjęto ją później. Rotację wspierają regały przepływowe i przejezdne. Regały wjezdne z dostępem z jednej strony wymuszają LIFO i nie nadają się do towarów z datą. Kolejność wydań wyznacza zwykle WMS, wskazując lokację i partię.
FIFO w wycenie zapasów
Jako metoda wyceny FIFO zakłada, że rozchód wycenia się po cenach najwcześniejszych dostaw, niezależnie od fizycznego ruchu towaru. Przykład: 100 szt. po 10 zł i 100 szt. po 12 zł, rozchód 120 szt. Koszt według FIFO to 100 × 10 + 20 × 12 = 1 240 zł, a według średniej ważonej 120 × 11 = 1 320 zł. Ustawa o rachunkowości dopuszcza m.in. FIFO, LIFO i ceny przeciętne, natomiast MSSF (MSR 2) nie dopuszczają LIFO.
Przykład
Dystrybutor żywności wydawał towar według daty przyjęcia. Gdy dostawca przywiózł partię z krótszym terminem później niż poprzednią, ta zalegała w lokacji aż do przeterminowania. Po przełączeniu WMS na FEFO i zablokowaniu wydań partii poniżej minimalnego terminu wymaganego przez odbiorców odpisy z tytułu przeterminowania spadły w ciągu kwartału o ponad połowę.
Najczęstsze błędy
- Odkładanie nowych palet przed starszymi, gdy WMS nie wymusza wyboru partii przy pobraniu.
- Tor FIFO bez limitu pojemności – zamienia się w zwykły magazyn przejściowy.
- Mylenie fizycznej rotacji z metodą wyceny. Firma może fizycznie stosować FEFO, a zapas wyceniać średnią ważoną.