Przejdź do treści
PKPatryk Korpyta

Lean i procesy

Supermarket (kontrolowany zapas w Lean)

Definicja

Supermarket w Lean to zapas o ustalonym maksimum, z którego proces odbierający pobiera części, a pobranie uruchamia uzupełnienie przez proces dostarczający.

Supermarket to wydzielone miejsce składowania między dwoma procesami, w którym dla każdego indeksu określono lokalizację, wielkość pojemnika i maksymalny stan. Proces odbierający pobiera dokładnie to, czego potrzebuje, a proces dostarczający wytwarza tylko tyle, ile pobrano. Jest podstawowym elementem systemu ssącego.

Taiichi Ohno wskazywał jako inspirację zasadę działania amerykańskich supermarketów: półka jest uzupełniana o to, co zabrał klient, a nie według prognozy.

Kiedy się go stosuje

Według Rothera i Shooka („Learning to See”) zasada brzmi: przepływ ciągły tam, gdzie to możliwe, system ssący tam, gdzie to konieczne. Supermarket jest więc rozwiązaniem dla miejsc, w których procesów nie da się połączyć przepływem, np. gdy:

  • czasy cyklu lub przezbrojeń znacznie się różnią – prasa wytłacza kilkanaście sztuk na minutę i wymaga długich przezbrojeń, a montaż pracuje wolniej, sztuka po sztuce,
  • jeden zasób obsługuje kilka strumieni wartości lub wiele indeksów,
  • proces jest oddalony lub zbyt niestabilny, by pracować w bezpośrednim przepływie,
  • dostawca zewnętrzny ma długi czas realizacji.

Jak to działa

Pobranie pojemnika z supermarketu uwalnia przypiętą do niego kartę kanban produkcyjną, która wraca do procesu dostarczającego jako zlecenie uzupełnienia. Liczbę kart dla indeksu wyznacza się zwykle wzorem:

liczba kart = zużycie dzienne × czas uzupełnienia w dniach × (1 + współczynnik bezpieczeństwa) / pojemność pojemnika

Maksymalny stan supermarketu to liczba kart pomnożona przez pojemność pojemnika. Gdy wszystkie karty są przy pełnych pojemnikach, proces dostarczający nie ma zleceń i nie produkuje. Pojemniki pobiera się zgodnie z zasadą FIFO, a transport między supermarketem a liniami często organizuje się jako stałą trasę milk run.

Przykład

Tłocznia zasila trzy linie montażowe dwunastoma rodzajami detali. Prasa wymaga 40 minut przezbrojenia, więc nie może pracować w rytmie montażu. Dla detalu o zużyciu 1 200 sztuk dziennie, czasie uzupełnienia 0,5 dnia, współczynniku bezpieczeństwa 0,2 i pojemniku na 50 sztuk:

1 200 × 0,5 × 1,2 / 50 = 14,4, czyli 15 kart i maksymalnie 750 sztuk.

Wcześniej prasa pracowała według tygodniowego planu, a zapas detali odpowiadał około sześciu dniom zużycia. Po wprowadzeniu supermarketu spadł do niespełna jednego dnia.

Najczęstsze błędy

  • Supermarket tam, gdzie możliwy jest przepływ ciągły. Dodaje zapas, przestrzeń i obsługę, które nie są potrzebne.
  • Brak twardego limitu. Bez kart i oznaczonych miejsc supermarket staje się zwykłym magazynem.
  • Liczba kart wyliczona raz. Po zmianie popytu, wielkości pojemnika lub czasu przezbrojenia trzeba ją przeliczyć.
Patryk Korpyta

Autor: Patryk Korpyta

Konsultant Lean i AI ze Szczecina. 9 lat w operacjach — Amazon, IKEA Industry, Gusti Leder i Faraone Poland. Aktualizacja: październik 2026.

O mnie

Zobaczmy, gdzie Twoja firma traci czas

Opowiedz mi w kilku zdaniach, co dziś spowalnia pracę. W 30 minut ustalimy, od czego warto zacząć — nawet jeśli finalnie nie będziemy współpracować.