Czas przejścia (lead time, L/T) to czas, jaki upływa od rozpoczęcia procesu do jego zakończenia, mierzony z perspektywy przepływającej jednostki – zamówienia, partii materiału, dokumentu. Obejmuje czas przetwarzania, który dodaje wartość, oraz wszystko, co jej nie dodaje: oczekiwanie w kolejce, transport, kontrole i poprawki. W większości procesów to oczekiwanie stanowi zdecydowaną większość czasu przejścia.
Rodzaje czasu przejścia
| Rodzaj | Od – do | Zastosowanie |
|---|---|---|
| Czas realizacji zamówienia klienta | przyjęcie zamówienia – dostawa do klienta | obietnica terminu, konkurencyjność |
| Produkcyjny czas przejścia | wydanie materiału – wyrób gotowy | mapa strumienia wartości, poziom WIP |
| Czas dostawy od dostawcy (procurement lead time) | wysłanie zamówienia zakupu – przyjęcie towaru na stan | punkt ponownego zamówienia, zapas bezpieczeństwa |
Czas przejścia, zapas w toku i przepustowość łączy prawo Little’a: WIP = przepustowość × czas przejścia; zależność dotyczy średnich w systemie stabilnym. Wynika z niej, że przy tej samej przepustowości skrócenie czasu przejścia wymaga zmniejszenia zapasu w toku. Czas przejścia należy odróżniać od czasu cyklu, który opisuje tempo pojedynczego stanowiska.
Przykład
Magazyn e-commerce deklaruje wysyłkę w ciągu 24 godzin, ale klienci czekają na dostawę średnio 3,2 dnia. Pomiar ścieżki zamówienia wykazał: 6 godzin oczekiwania na uwolnienie fali kompletacji, 25 minut kompletacji i pakowania, 14 godzin oczekiwania na kuriera (jeden odbiór dziennie, o 16:00) oraz średnio 2,3 dnia transportu. Praca dodająca wartość to około 2% czasu, jaki zamówienie spędza w magazynie. Częstsze uwalnianie fal i drugi odbiór kurierski wieczorem skróciły pobyt zamówienia w magazynie do około 7 godzin, a średni czas dostawy do 2,6 dnia – bez zmiany wydajności kompletacji.
Najczęstsze błędy
- Skracanie czasów operacji zamiast czasu oczekiwania, choć to kolejki i wielkość partii decydują o długości czasu przejścia.
- Planowanie zakupów na podstawie katalogowego czasu dostawy, bez pomiaru rzeczywistego czasu dostaw i jego zmienności, które bezpośrednio wpływają na zapas bezpieczeństwa.
- Śledzenie wyłącznie średniej – klient odczuwa najdłuższe przypadki, dlatego warto mierzyć także 90. percentyl.
Od czego zacząć
- Wybrać jednostkę do śledzenia (zamówienie, partię, dokument) i zdefiniować punkt początkowy oraz końcowy pomiaru.
- Zebrać znaczniki czasu z każdego etapu – z WMS, ERP lub z obserwacji.
- Oddzielić czas pracy od czasu oczekiwania i zacząć od skrócenia najdłuższej kolejki.