Muri oznacza nierozsądne, nadmierne obciążenie – sytuację, w której od człowieka, maszyny lub procesu wymaga się więcej, niż są w stanie trwale wykonać. Razem z mura (nierównomiernością) i muda (marnotrawstwem) tworzy trójkę strat w systemie produkcyjnym Toyoty. Przeciążenie rzadko wynika ze złej woli – zwykle jest skutkiem źle zaprojektowanej pracy, nierównomiernego planu lub braku standardu.
Rodzaje przeciążenia
- Ludzie – obciążenie fizyczne: dźwiganie ciężkich ładunków, praca w niewygodnej pozycji, powtarzalne ruchy bez przerw.
- Ludzie – obciążenie umysłowe: zbyt wiele równoległych zadań, niejasne instrukcje, praca na stanowisku bez wystarczającego przeszkolenia.
- Maszyny i urządzenia: praca powyżej parametrów znamionowych, przeładowanie wózków, pomijanie przeglądów.
- Procesy: plan przekraczający zdolności produkcyjne, czas cyklu operatora dłuższy niż takt, normy wydajności ustalone bez pomiaru.
Związek z mura i muda
Przeciążenie często wynika z nierównomierności – w szczycie zapotrzebowania zasoby pracują ponad swoje możliwości. Z kolei samo przeciążenie wytwarza marnotrawstwo: zmęczony pracownik popełnia błędy, a eksploatowana ponad miarę maszyna ulega awarii i staje. Dlatego usuwanie muda bez zajęcia się muri i mura daje zwykle krótkotrwałe efekty.
Typowe środki zaradcze to równoważenie pracy względem taktu za pomocą wykresu yamazumi, praca standaryzowana z realnymi czasami, ocena ergonomii stanowisk, systematyczne utrzymanie ruchu i planowanie zgodne ze zdolnościami.
Przykład
Na linii montażu podzespołów takt wynosił 55 sekund. Wykres yamazumi pokazał, że czas pracy operatora na stanowisku 3 wynosi 62 sekundy, a na stanowisku 4 – 41 sekund. Operator stanowiska 3 nie nadążał, pomijał samokontrolę i to tam powstawała większość braków: 2,1% wyrobów. Dwie czynności przeniesiono na stanowisko 4, dzięki czemu oba stanowiska pracują w około 52 sekundach. Po miesiącu odsetek braków na stanowisku 3 spadł do 0,4%, a operatorzy przestali zgłaszać dolegliwości związane z pośpiechem.
Najczęstsze błędy
- Rozwiązywanie przeciążenia nadgodzinami lub pracownikami tymczasowymi jako stałą praktyką, bez zmiany organizacji pracy.
- Ustalanie norm wydajności na podstawie oczekiwań, a nie pomiaru czasu pracy w realnych warunkach.
- Pomijanie przeciążenia umysłowego w biurze, np. przydzielanie jednej osobie kilku równoległych projektów z tym samym terminem.