Szacunek dla ludzi to zasada, zgodnie z którą organizacja traktuje pracowników jako osoby zdolne do rozwiązywania problemów i rozwijania procesów, a nie jako wykonawców poleceń. W praktyce Lean oznacza to zarówno troskę o warunki pracy, jak i stawianie wymagań. Zasada bywa błędnie sprowadzana do życzliwej atmosfery.
Toyota opisała go w dokumencie „The Toyota Way 2001” jako jeden z dwóch filarów, obok ciągłego doskonalenia. Określenie „respect-for-human system” pojawiło się już w artykule pracowników Toyoty (Sugimori i in.) z 1977 roku.
Z czego się składa
- Niemarnowanie czasu i wysiłku ludzi – usuwanie zbędnych czynności, szukania i oczekiwania, a także przeciążenia (muri). Zmuszanie ludzi do pracy w złym procesie jest formą braku szacunku.
- Stawianie wyzwań – oczekiwanie, że pracownicy będą rozwiązywać problemy, wraz z zapewnieniem im czasu i wsparcia przełożonego. Służą temu m.in. rutyny Toyota Kata.
- Słuchanie i zaangażowanie – osoby wykonujące pracę współtworzą standardy i usprawnienia, a ich zgłoszenia dostają odpowiedź.
- Bezpieczeństwo – fizyczne oraz psychologiczne, czyli możliwość zgłaszania błędów i problemów bez obawy przed karą.
- Praca zespołowa – wspólna odpowiedzialność za wynik i rozwój członków zespołu.
Toyota Way obejmuje tą zasadą także dostawców i partnerów biznesowych.
Przykład
Na linii pakowania operatorzy przez pół roku zgłaszali problem z ręcznym podawaniem kartonów z palety ustawionej na podłodze. Zgłoszenia pozostawały bez odpowiedzi, więc po pewnym czasie ustały. Nowy kierownik wprowadził tablicę pomysłów z zasadą odpowiedzi w ciągu 48 godzin i włączył operatorów w przeprojektowanie stanowiska. Paletę podniesiono na stół z regulacją wysokości, co usunęło kilkaset skłonów na zmianę. W ciągu kwartału liczba zgłoszeń wzrosła z 3 do 25 miesięcznie, a większość z nich zespół wdrożył samodzielnie.
Najczęstsze błędy
- Utożsamianie szacunku z unikaniem wymagań i trudnych rozmów. Brak oczekiwań wobec pracownika oznacza, że nie wierzy się w jego możliwości.
- Deklaracje bez zmian w systemie pracy. Programy pomysłów bez odpowiedzi i stałe przeciążenie zespołu przeczą zasadzie niezależnie od komunikacji.
- Wykorzystywanie usprawnień do zwolnień osób, które je wypracowały. Po takim doświadczeniu zaangażowanie w doskonalenie zwykle zanika.