FTR (ang. first time right) mierzy jakość procesu, a nie tylko jakość wyrobu końcowego. Wyrób, który po poprawce trafił do klienta jako dobry, w statystyce jakości końcowej jest sukcesem, ale w FTR liczy się jako błąd, bo zużył dodatkowy czas, materiał i moc produkcyjną. Wskaźnik stosuje się w produkcji, w magazynie (zamówienia wysłane bez korekty) i w biurze (faktury, zlecenia i dokumenty, których nie trzeba było poprawiać).
Jak to policzyć
FTR = jednostki dobre za pierwszym razem / jednostki rozpoczęte × 100%
W literaturze Six Sigma ten sam pomiar dla pojedynczego etapu nazywa się FPY (first pass yield, uzysk pierwszego przejścia); w wielu firmach FTR i FPY są używane zamiennie. Dla procesu wieloetapowego liczy się RTY (rolled throughput yield, uzysk skumulowany):
RTY = FPY etapu 1 × FPY etapu 2 × … × FPY etapu n
RTY pokazuje prawdopodobieństwo, że jednostka przejdzie cały proces bez żadnej poprawki. Uzysk końcowy, liczony po poprawkach, bywa wysoki nawet przy niskim RTY. Różnicę tworzy tzw. ukryta fabryka – praca, czas i powierzchnia poświęcone poprawkom. Podobną logikę ma współczynnik jakości w OEE, w którym wyroby poprawiane również liczą się jako strata.
Przykład
Wyrób przechodzi przez spawanie, malowanie i montaż. FPY etapów wynoszą odpowiednio 95%, 90% i 98%.
RTY = 0,95 × 0,90 × 0,98 ≈ 0,838, czyli 83,8%.
Po poprawkach do klienta trafia 99% wyrobów, więc jakość końcowa wygląda dobrze. Jednak co szósta sztuka wymagała dodatkowej pracy, a największa strata powstaje w malowaniu. Tam należy zacząć od analizy przyczyn, zamiast rozbudowywać stanowisko poprawek.
W biurze ta sama logika: jeśli z 1 000 faktur sprzedażowych 120 wymagało korekty, FTR wynosi 88%.
Najczęstsze błędy
- Pomijanie poprawek wykonywanych od ręki na stanowisku, których nikt nie rejestruje. Wskaźnik wygląda wtedy dobrze, a koszt złej jakości pozostaje ukryty.
- Mnożenie FPY w RTY przy różnych definicjach wady na poszczególnych etapach. Najpierw trzeba ujednolicić, co oznacza „dobrze za pierwszym razem”.
- Reagowanie na niskie FTR dodatkową kontrolą zamiast zabezpieczeń u źródła, takich jak poka-yoke czy jidoka.