MTBF (ang. mean time between failures, średni czas między awariami) opisuje niezawodność maszyny, a MTTR (ang. mean time to repair, średni czas naprawy) – sprawność przywracania jej do pracy. Oba wskaźniki są podstawą zarządzania utrzymaniem ruchu i programów TPM. MTBF stosuje się do urządzeń naprawialnych; dla elementów wymienianych po uszkodzeniu używa się pokrewnego wskaźnika MTTF (średni czas do uszkodzenia).
Jak to policzyć
MTBF = łączny czas sprawnej pracy / liczba awarii
MTTR = łączny czas przestojów awaryjnych / liczba awarii
Czas przestoju awaryjnego liczy się od zatrzymania maszyny do jej ponownego uruchomienia. Obejmuje więc nie tylko samą naprawę, ale też oczekiwanie na mechanika, diagnozę, dostarczenie części i próbny rozruch. Im wyższy MTBF i niższy MTTR, tym lepiej.
Z obu wskaźników wylicza się czasem dostępność techniczną:
dostępność techniczna = MTBF / (MTBF + MTTR)
Nie jest to dostępność stosowana w OEE. Tamta jest liczona jako stosunek rzeczywistego czasu pracy do planowanego czasu produkcji i obejmuje wszystkie przestoje: awarie, przezbrojenia, braki materiału czy oczekiwanie na operatora. Dostępność techniczna uwzględnia wyłącznie awarie, więc zwykle jest wyraźnie wyższa.
Przykład
Wtryskarka w miesiącu miała 600 godzin planowanego czasu produkcji. Wystąpiło 5 awarii, które łącznie zatrzymały ją na 15 godzin. Przezbrojenia i braki materiału zajęły dodatkowo 36 godzin.
- MTBF = (600 − 15) / 5 = 117 godzin
- MTTR = 15 / 5 = 3 godziny
- dostępność techniczna = 117 / (117 + 3) = 97,5%
- dostępność w OEE = (600 − 15 − 36) / 600 = 91,5%
Analiza awarii metodą Pareto wykazała, że trzy z pięciu dotyczyły układu hydraulicznego. Zespół dodał kontrolę wycieków do codziennej obsługi autonomicznej i harmonogram wymiany uszczelnień. Mechanicy przygotowali też zestaw części do najczęstszych napraw przy maszynie, co skróciło oczekiwanie na części.
Najczęstsze błędy
- Brak wspólnej definicji awarii – jeden zakład liczy każde zatrzymanie, inny tylko te dłuższe niż 10 minut, a wyniki są potem porównywane.
- Liczenie do MTTR wyłącznie czasu pracy mechanika, bez oczekiwania na reakcję i części, które często stanowią większą część przestoju.
- Utożsamianie dostępności technicznej z dostępnością w OEE, przez co straty z przezbrojeń i braków materiału znikają z analizy.
Od czego zacząć
- Ustalić definicję awarii i sposób rejestracji początku i końca przestoju.
- Zbierać dane dla każdej maszyny krytycznej co najmniej przez kilka miesięcy, bo średnie z krótkiego okresu łatwo zniekształca jedna długa awaria.
- Dla najczęstszych awarii szukać przyczyny źródłowej, np. metodą 5 Why.